หมวดไฟฟ้า/อิเล็กทรอนิกส์/คอมพิวเตอร์ => ห้องวิทยุสื่อสาร => ห้องวิทยุสื่อสาร/โทรศัพท์/เครื่องรับดาวเทียม => ห้องเครื่องส่งวิทยุกระจายเสียง => ข้อความที่เริ่มโดย: Auto Man ที่ 03 สิงหาคม 2569, 11:29:36
-
JKP Engineering Co.,Ltd.
2 ชั่วโมง
·
📡 FM และโทรทัศน์ดิจิทัล DVB-T2 อยู่ร่วมสถานีเดียวกัน จะเกิดสัญญาณรบกวนหรือไม่
มีหลายท่านสอบถามกรณีสถานีในจังหวัดขอนแก่นที่มีวิทยุ FM ความถี่ 90.75 MHz และ 92.25 MHz ขณะเดียวกันในพื้นที่เดียวกันก็มีระบบโทรทัศน์ดิจิทัล DVB-T2 ซึ่งใช้ความถี่ในย่าน UHF และมีระบบ Combiner รวมหลายช่องความถี่เข้าสู่สายอากาศร่วม จึงเกิดคำถามว่าระบบทั้งสองจะส่งผลกระทบต่อกันหรือทำให้เกิดความถี่แปลกปลอมหรือไม่
คำตอบทางวิศวกรรมคือโดยปกติไม่ควรเกิดผลกระทบโดยตรงหากเครื่องส่งระบบกรอง Combiner สายส่ง สายอากาศและจุดต่อทั้งหมดได้รับการออกแบบติดตั้ง และบำรุงรักษาอย่างถูกต้อง
📻 ความถี่ FM กับ DVB-T2 อยู่ห่างกันมาก
ระบบ FM ใช้งานในย่านประมาณ 87.5–108 MHz ส่วนโทรทัศน์ดิจิทัล DVB-T2 ใช้งานในย่าน UHF ซึ่งอยู่สูงกว่าหลายร้อยเมกะเฮิรตซ์ดังนั้น FM ที่ 90.75 MHz และ 92.25 MHz จึงไม่ได้อยู่ใกล้กับความถี่โทรทัศน์ดิจิทัล และไม่ควรเข้าไปรบกวนกันโดยตรงจากเหตุผลเรื่องความถี่เพียงอย่างเดียวอย่างไรก็ตามการอยู่คนละย่านความถี่ไม่ได้หมายความว่าจะละเลยการออกแบบระบบได้เพราะสถานีส่งกำลังสูงยังต้องคำนึงถึงการคัปปลิงระหว่างสายอากาศการย้อนกลับของกำลัง RF และการทำงานไม่เป็นเชิงเส้นของอุปกรณ์
⚙️ Combiner ของทีวีดิจิทัลไม่ใช่เพียงตัวรวมสัญญาณ
จากภาพที่นำมาให้ชมเป็นระบบ Combining Network กำลังสูงที่ประกอบด้วย Cavity Filter, Rigid Coaxial Line, Manifold, Directional Coupler และอุปกรณ์ตรวจวัดกำลัง Combiner ลักษณะนี้ไม่ได้ทำหน้าที่เพียงนำกำลังจากหลายเครื่องส่งมารวมกันแต่ทำหน้าที่เป็นระบบกรองความถี่หลายตอนด้วยแต่ละ MUX จะมีชุดกรองประจำช่องของตนเองเพื่อให้สัญญาณที่ต้องการผ่านไปยังสายอากาศและลดการย้อนกลับของพลังงานจาก MUX อื่นเข้าสู่เครื่องส่งจึงอธิบายได้ว่า Combiner ของ DVB-T2 เปรียบเสมือนการนำ Band-pass Filter คุณภาพสูงหลายชุดมาจัดรวมอยู่ในเครือข่ายเดียวกันโดยต้องรักษาทั้งค่า Insertion Loss, Return Loss, Isolation, Group Delay และ Power Handling ให้อยู่ในเกณฑ์การออกแบบ
📺 ทำไมต้องใช้ฟิลเตอร์หลายตอน
สัญญาณ DVB-T2 ใช้การมอดูเลตแบบ OFDM และมีแบนด์วิดท์กว้างประมาณ 8 MHz ต่อหนึ่งช่องความถี่ สัญญาณจึงต้องผ่านระบบกรองที่ควบคุมรูปร่างของสเปกตรัมอย่างระมัดระวัง
ระบบกรองหลายตอนช่วยทำหน้าที่สำคัญได้แก่
🔹 ให้สัญญาณของ MUX ผ่านได้ครบทั้งแบนด์วิดท์
🔹 ลดพลังงานนอกช่องความถี่
🔹 เพิ่ม Isolation ระหว่างเครื่องส่งแต่ละ MUX
🔹 ป้องกันกำลังจากเครื่องส่งหนึ่งย้อนกลับเข้าไปยังอีกเครื่องส่ง
🔹 รักษาค่า Impedance ของระบบให้ใกล้เคียง 50 โอห์ม
🔹 ลดผลกระทบต่อ MER และคุณภาพการมอดูเลต
ดังนั้นคำว่าฟิลเตอร์หลายชั้นถือว่าอธิบายได้ถูกต้องในภาพรวมแต่ในทางวิศวกรรมควรเรียกว่า Multi-resonator Channel Filter หรือ High-Q Channel Combining Network
⚠️ ความถี่แปลกปลอมเกิดขึ้นได้จากอะไร
แม้ระบบจะอยู่คนละย่านแต่ความถี่แปลกปลอมยังสามารถเกิดขึ้นได้หากอุปกรณ์บางส่วนทำงานไม่สมบูรณ์
สาเหตุสำคัญได้แก่
🔸 Power Amplifier ทำงานใกล้จุดอิ่มตัวหรือไม่เป็นเชิงเส้น
🔸 เครื่องส่งได้รับกำลังย้อนกลับจากระบบสายอากาศ
🔸 Filter หรือ Combiner จูนคลาดเคลื่อน
🔸 จุดต่อหน้าแปลนหรือคอนเน็กเตอร์หลวม
🔸 ผิวสัมผัสโลหะเกิดสนิมหรือออกซิเดชัน
🔸 เกิด Passive Intermodulation หรือ PIM
🔸 ค่า VSWR สูงหรือ Return Loss ไม่ดี
🔸 Isolation ระหว่างสายอากาศไม่เพียงพอ
🔸 ระบบกราวด์และ Bonding มีความไม่ต่อเนื่อง
ในกรณีเหล่านี้อุปกรณ์หรือจุดสัมผัสที่ผิดปกติอาจทำตัวเสมือนองค์ประกอบไม่เป็นเชิงเส้นและสร้าง Intermodulation Product ขึ้นมาได้
🔬 กรณี FM 90.75 และ 92.25 MHz
ความถี่ FM ทั้งสองห่างกัน 1.50 MHz หากต้องการวิเคราะห์ Intermodulation ต้องคำนวณผลิตภัณฑ์จากหลายลำดับ เช่น
* 2f1 − f2
* 2f2 − f1
* 3f1 − 2f2
* 3f2 − 2f1
ผลิตภัณฑ์ลำดับสามที่ใกล้กับความถี่ต้นทางจะอยู่ที่
* 2 × 90.75 − 92.25 = 89.25 MHz
* 2 × 92.25 − 90.75 = 93.75 MHz
จึงเห็นได้ว่าผลิตภัณฑ์ IMD ลำดับต่ำจากสองความถี่นี้ยังคงอยู่ใกล้ย่าน FM ไม่ได้กระโดดขึ้นไปถึงย่าน UHF ของโทรทัศน์ดิจิทัลโดยง่าย
หากพบสัญญาณผิดปกติในย่าน DVB-T2 จึงต้องพิจารณา Harmonic ลำดับสูงการผสมกับความถี่อื่นภายในสถานีหรือความผิดปกติของอุปกรณ์เพิ่มเติมไม่ควรสรุปทันทีว่าเกิดจาก FM สองความถี่นี้โดยตรง
🛠️ แนวทางตรวจสอบที่ถูกต้อง
การตรวจสอบควรทำเป็นลำดับดังนี้
📈 วัดสัญญาณที่เอาต์พุตของเครื่องส่งแต่ละเครื่องก่อนเข้า Filter
📈 วัดหลัง Filter ของแต่ละช่อง
📈 วัดที่จุดรวมหลัง Combiner
📈 วัดที่ Test Port หรือ Directional Coupler ของระบบสายอากาศ
📈 ตรวจสอบ Forward Power และ Reflected Power
📈 วัด Return Loss และ Isolation ด้วย Vector Network Analyzer
📈 ตรวจสอบ MER, Shoulder และ Spectrum Mask ของ DVB-T2
📈 ตรวจสอบหน้าแปลน คอนเน็กเตอร์ Rigid Line และจุด Bonding
📈 ทดลองลดกำลังหรือปิดเครื่องส่งทีละเครื่องเพื่อดูว่าสัญญาณผิดปกติเปลี่ยนแปลงหรือไม่
วิธีปิดหรือเปิดเครื่องส่งทีละระบบจะช่วยแยกได้ว่าสัญญาณแปลกปลอมเกิดจากเครื่องส่งตัวใดหรือเกิดเฉพาะเมื่อหลายระบบทำงานพร้อมกัน
✅ ทางวิศวกรรม
ระบบโทรทัศน์ดิจิทัล DVB-T2 สามารถทำงานร่วมกับระบบ FM ในสถานีเดียวกันหรือบนเสาเดียวกันได้ เนื่องจากอยู่คนละย่านความถี่และระบบ Combiner ของ DVB-T2 มีชุดกรองความถี่คุณภาพสูงหลายตอน ช่วยควบคุมการส่งผ่านและเพิ่ม Isolation ระหว่างแต่ละ MUXอย่างไรก็ตาม Combiner ไม่ได้ทำให้ระบบปลอดจากปัญหาทุกกรณีหากมีจุดต่อเสื่อมสภาพ PA ทำงานไม่เป็นเชิงเส้น ค่า VSWR สูง หรือเกิด PIM ก็ยังสามารถสร้างสัญญาณแปลกปลอมได้ดังนั้นการพิจารณาว่ามีผลกระทบหรือไม่ต้องอาศัยผลการตรวจวัดจริงทั้งก่อนและหลัง Combiner ควบคู่กับการตรวจสอบสภาพทางกายภาพของระบบไม่ควรตัดสินจากการที่ FM และ DVB-T2 ติดตั้งอยู่ในบริเวณเดียวกันเพียงอย่างเดียวครับ
https://www.facebook.com/share/p/1D67PaseuG/
ตรงนี้มีภาพ! แต่ท่านจะมองไม่เห็น , ท่านต้อง สมัครสมาชิก หรือ ลงชื่อเข้าระบบ